Ergenlik çağının aşamaları

20.07.2009 12:20:42

Ergenlik çağı belirgin ve hızlı bedensel, ruhsal ve toplumsal gelişimelerin görüldüğü, çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir.

En Çok Okunanlar



TOPLU SMS ARTIK ÇOK UCUZ

Ergenlik çağı belirgin ve hızlı bedensel, ruhsal ve toplumsal gelişimelerin görüldüğü, çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir.

Bu sürenin başlangıç, süre ve sonlanımı sosyal, kültürel ve bireysel olgunlaşma düzeyi ile ilgilidir. Başlangıcın belirleyicisi pubertedir (ikincil cinsiyet özelliklerinin ortaya çıkışı,).

Normalde pubertenin başlama yaşı ve süresi iki cins arasında farklıdır. Kızlarda 8 - 18 yaş arası, erkeklerde 9 - 19 yaş arasında ikincil cinsiyet özelliklerinin (puberte) başladığı bilinmektedir. Bu süreç kızlarda erkeklerden 18 ay önce başlar.

Ergenlik dönemini tanımlamada çeşitli araştırmacılar arasında görüş ayrılıkları söz konusudur. En yaygın tanımlamada ve kronolojik faktörler temel alındığında hayatın 10 - 20 yaş arasını  içermekteyken; bazı araştırmacılar ise toplumsal - gelişimsel faktörleri tanımlama kriterlerine katarak, ergenliğin bitimini işe başlama, evlenme ve maddi bağımsızlık gibi faktörlere bağlamaktadırlar.

1-Erken Ergenlik (12 - 14 yaş arası)

Fizyolojik değişimler ile başlayan bu faz, 2 yıl sürer. Bu fazda dürtü gücü yüksektir
Genelde ergenler agresiftir.

Bu devrede bedenin hızlı gelişim ve değişimin kontrol dışı olması, ergenlerde kontrol kaybı duygusu ve hatta ruhsal denge bozulması kaygısına yol açabilir. Ergenler bu durumun normal olup olmadığını merak edebilir. Ebeveyn bu durumdaki ergeni sıklıkla kaygılı olarak algılar. Uyku ve beslenme düzensizdir.  Genelde dağınıktırlar. Bu dönemde her iki cinsin temel arkadaşları kendi cinsinden arkadaşlarıdır. İlk kez ebeveynin otoritesi ile başetme gündeme gelir.

2- Orta Faz (14 - 16 yaş)

Puberte başladıktan 2 yıl sonra başlar. Bu period süresince önemli değişiklikler olur. Soyut düşünce kapasitesi gelişir. Çocukların oyuncakla oynadığı gibi ergen soyut düşünceleri ile oynar, ideolojik tartışmalara girer, farklı siyasi akımları savunur. Farklı dünya görüşlerini savunup tartışmaya girebilir.

Kimlik arayışı içindedir ve özdeşim kuracağı bir model arar. Ebeveynin değer yargıları onlar için anlam taşımaktan çıkar. Yani kısaca içselleştirdiği ebeveyn figüründen ayrılarak, dış dünyaya yönelir. Kendi cinsinden özel bir arkadaş edinir. Bu daha çok benzeri özellikleri olan biridir. Bu ilişkide yaşanılan duygusal yoğunluk, ileride kurulacak karşı cins ilişkileri için bir yol ve provadır.

3- Üçüncü Dönem (16 - 19 yaş)

4 yıl puberteden sonra başlar, 2 - 3 yıl sürer. Genç erişkin ilişki ve yaşantısı oturduktan sonra sona erer. Soyut düşünce iyice yerleşir, gelecek, evlilik, meslek seçimi ciddi düzeyde gündemde olur. Bağımsızlık pekişir.  Bu dönem "ikincil bireyselleşme" aşaması diye  de isimlendirmiştir.

Kısaca

Ergen gelişimi ile ilgili çeşitli kuramlar ve yaklaşımlara bütüncül bakıldığında;

1- Bu dönemin yaşamın ilk bir yılı dışında en hızlı gelişimsel dönem olduğu,

2- Bu dönemde yaşadığı gelişim ve değişime yapısal özellikleri ve çevresel koşullarına bağlı tepkiler verebileceği,

3- Bu dönemde gelişimin bir parçası olarak geçici depresyon ve kaygı belirtileri görülebileceği, ayrıca bağımsız kimliğini kazanmak için ebeveyni ile görüş ayrılıkları ve çatışmalarının olabileceği,

4- 3. bölümde anlatılan belirtiler dışında, ergen işlev bozukluğuna (akademik - sosyal - ailevi) yol açan herhangi bir belirtinin, psikiyatrik başvuru gerektirdiği yönündedir.

Ergenlik döneminde psikiyatrik yardım gerektiren durumlar

1) Uzun süren ders başarısızlığı, konsantrasyon ve dikkat problemleri

2) Sık görülen öfke nöbetleri

3) Kural dışı eylemlerde bulunma (evden kaçma, okuldan kaçma, başkalarına zarar verme)

4) Neşesizlik, mutsuzluk, boşluk duygusu

5) Aşırı endişeli olma

6) Aşırı bir biçimde beden imajı ile meşgul olma ve ağır diyet programlarında bulunma

7) Alkol, madde kullanımı

8) Uyku problemleri, uykuya dalmakta güçlük

9) Enerjisizlik

10) Eski işlev düzeyinde, ister insan ilişkileri, ister dersler ve hobilerde bariz değişmeler.

Bu dönemde görülen psikiyatrik bozukluklar

Depresyon:

Ergenlerde depresyon çabuk sinirlenme, öfke patlamaları, kural dışı eylemlerde bulunma, neşesizlik, isteksizlik, kendini ve çevreyi olumsuz değerlendirme, ümitsizlik, iştah değişimleri ve uyku bozuklukları ile seyreder. Bu belirtileri gösteren ergenlerde psikiyatrik tedavi gerekmektedir.Tedavi olmayan olgularda sonradan tedaviye yanıt zayıftır, ayrıca bazen kendi içsel huzursuzluklarını gidermek için madde kullanımına yönelebilirler. Yine tedavi edilmeyen kişilerde intihar riski vardır.

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu:

Sıklıkla okul öncesi dönemden başlayan bu tabloda aşırı hareketlilik, dikkat problemleri, fevrilik, ders başarısızlığı söz konusudur. Ergenlikte hareketlilik yerini huzursuzluğa bırakmakta, dikkat sorunu artan ders yükü ile birlikte daha fazla yaşanmaktadır. Fevrilik sebebi ile bazen uygun olmayan, kural dışı davranışlar, kendine veya çevreye zarar verme söz konusudur. Daha önceden tedavi programında olmayan bu kişiler, bu yaşta tedaviye başvurabilirler. Ergenlikte tedavi edilmeyen vakalarda madde kullanımı riski söz konusudur.

Yeme bozuklukları:

Bu gruptakiler aşırı biçimde kendi beden görünümü ile ilgilenirler. Adeta takıntılı biçimde bu konu ile meşguldürler. Sıklıkla kilo alma korkusu ile yedikleri yiyeceklerin kalorilerini hesaplarlar ve ciddi kilo kaybı görülebilir. Anoreksiya Nervoza diye bilinen bu durum, basit yeme kısıtlamasından farklı bir durumdur. Hayatı ve kişinin sağlığını ciddi düzeyde etkilemektedir. Bulimia diye bilinen diğer bir yeme bozukluğu, daha geç ergenlikte başlamakta olup, bu kişilerde atıştırma nöbetleri, kendini kusturma ve kilo alma korkusu hakimdir.

Kaygı Bozuklukları:

Çok farklı klinik belirtilerle seyreden bu bozukluk, özellikle hayatı, hayatan tad almayı etkilediğinde önem taşımaktadır. Temelde endişe hali, korkular, takıntılar, konsantre olamama, kaçınma davranışları, bazen ebeveynden ayrılmakta güçlük, sürekli onay alma ihtiyacı gibi belirtiler, farklı alt gruplarda görülmektedir.

Sonuçta

Bu tablolar dışında bu yaş grubunda bütün diğer psikiyatrik bozukluklar da bu yaşta görülebilmektedir. Eğer bir ergen hayattan tad alamıyorsa, ders başarısı iyi değilse, aile ile çatışmaları uygun yolla çözülemiyorsa, uyku ve iştahında, arkadaş ilişkilerinde kötüleşme varsa bir an önce doktora başvurmak gerekir.

10 BİN SMS SADECE 150 TL



       
(2 puan)/11
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karaktersiz ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Kalan Karakter: 500